Συντάξεις χηρείας: Στο επίκεντρο της κυβερνητικής στρατηγικής βρίσκεται η οριστική επίλυση του «καυτού» ζητήματος των συντάξεων χηρείας, μια εκκρεμότητα που κρατά σε ομηρία περίπου 130.000 δικαιούχους του ιδιωτικού τομέα, ενώ παράλληλα «κλειδώνουν» αυξήσεις και καταργήσεις μειώσεων για το σύνολο των συνταξιούχων.
Κεφάλαιο 1: Ο πλήρης χρηστικός οδηγός για τις συντάξεις χηρείας
Το Υπουργείο Εργασίας, δια στόματος και της αρμόδιας υφυπουργού Άννας Ευθυμίου, ξεκαθάρισε πως καμία περικοπή δεν πρόκειται να επιβληθεί στις συντάξεις χηρείας. Προωθείται άμεσα μια συνολική νομοθετική ρύθμιση που βάζει τέλος στις στρεβλώσεις του παρελθόντος.
Πώς δημιουργήθηκε το πρόβλημα (Νόμος Κατρούγκαλου & Βρούτση)
Με βάση τον αρχικό νόμο 4387/2016 (Κατρούγκαλου), η σύνταξη χηρείας είχε μειωθεί στο 50% της σύνταξης του θανόντος, ενώ μετά την πάροδο μιας τριετίας έπεφτε στο 25%, εφόσον ο επιζών σύζυγος εργαζόταν ή λάμβανε δική του σύνταξη.
Το 2020, με τον νόμο Βρούτση (ν. 4670/2020), το αρχικό ποσοστό αυξήθηκε από το 50% στο 70%.
Ωστόσο, οι όροι περικοπής μετά την τριετία παρέμειναν ενεργοί στο νόμο, απειλώντας να μειώσουν τη σύνταξη από το 70% στο 35%.
Αυτή η μείωση εφαρμόστηκε κανονικά στο Δημόσιο και τον ΟΓΑ, αλλά στον ιδιωτικό τομέα παρέμεινε «παγωμένη» από το 2020, με αποτέλεσμα να αιωρείται ο κίνδυνος να ζητηθούν πίσω τεράστια ποσά ως αναδρομικά από τους συνταξιούχους.
Τι προβλέπει η νέα νομοθετική ρύθμιση:
«Κλειδώνει» μόνιμα το 70%: Οι επιζώντες σύζυγοι στον ιδιωτικό τομέα θα συνεχίσουν να λαμβάνουν το 70% της σύνταξης του θανόντος. Η απειλή της υποχρεωτικής μείωσης στο 35% μετά την τριετία καταργείται οριστικά.
Διαγραφή των αναδρομικών οφειλών: Δεν πρόκειται να αναζητηθούν αναδρομικές επιστροφές χρημάτων από τους συνταξιούχους του ιδιωτικού τομέα για το διάστημα (από το 2020 και μετά) κατά το οποίο δεν είχε εφαρμοστεί η διάταξη της περικοπής.
Προστασία των δύο Εθνικών Συντάξεων: Η ηγεσία του Υπουργείου Εργασίας σχεδιάζει να διατηρήσει στο ακέραιο και τις δύο εθνικές συντάξεις για όσους λαμβάνουν τη δική τους σύνταξη γήρατος και ταυτόχρονα σύνταξη χηρείας. Η περικοπή της μίας εθνικής σύνταξης θα εξεταστεί μόνο σε ακραίες περιπτώσεις «τριπλής συρροής» (δηλαδή όταν ένας συνταξιούχος εισπράττει δύο συντάξεις από δικό του δικαίωμα, π.χ. λόγω παράλληλης ασφάλισης, και επιπλέον σύνταξη χηρείας).
Κεφάλαιο 2: Το ευρύτερο πακέτο των 5 μέτρων για όλους τους συνταξιούχους
Πέρα από τις συντάξεις χηρείας, το κυβερνητικό σχέδιο περιλαμβάνει πέντε ακόμη κομβικές παρεμβάσεις που θα εφαρμοστούν μέσα στο επόμενο εξάμηνο:
Μεγαλύτερη αύξηση 2,6% από το 2027: Λόγω του αυξημένου πληθωρισμού, η προγραμματισμένη αύξηση αναθεωρήθηκε προς τα πάνω (από 2,4% σε 2,6%). Θα πιστωθεί τον Δεκέμβριο του 2026 (με τη σύνταξη Ιανουαρίου 2027) σε 2,5 εκατομμύρια δικαιούχους. Σε ετήσια βάση, μεταφράζεται σε:
150 ευρώ για συντάξεις των 500 ευρώ.
389 ευρώ για συντάξεις των 1.250 ευρώ.
Έως 833 ευρώ για συντάξεις έως 2.700 ευρώ.
Πλήρης κατάργηση της προσωπικής διαφοράς: Από το 2027, ο μηχανισμός της προσωπικής διαφοράς σβήνει οριστικά. Περίπου 670.000 συνταξιούχοι που είχαν υπόλοιπο θα δουν πλέον ολόκληρη την ετήσια αύξηση να περνάει καθαρά στην τσέπη τους. Το παλιό υπόλοιπο θα παραμείνει σταθερό ως ξεχωριστό τμήμα, χωρίς ασφαλιστικές κρατήσεις (ασθένειας και ΕΑΣ), παρά μόνο με τον φόρο εισοδήματος.
Αυξημένο επίδομα προσωπικής διαφοράς: Τον Νοέμβριο, όσοι διατηρούν ακόμα υψηλή προσωπική διαφορά και δεν δικαιούνται την κανονική αύξηση, θα λάβουν το έκτακτο επίδομα αυξημένο στα 300 ευρώ (από 250 πέρυσι). Με τη χαλάρωση των εισοδηματικών κριτηρίων, οι δικαιούχοι (μαζί με εκείνους του ΟΠΕΚΑ) αυξάνονται κατά 420.000.
Εξαγορά πλασματικών ετών για επικουρική: Αφορά 45.000 ελεύθερους επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενους που δεν συμπληρώνουν την απαραίτητη 15ετία. Πλέον θα μπορούν να εξαγοράσουν πλασματικά έτη για να «ξεκλειδώσουν» και την επικουρική τους σύνταξη.
Κατάργηση της προσωρινής σύνταξης: Λόγω της ψηφιοποίησης των ενσήμων, οι χρόνοι έκδοσης των οριστικών αποφάσεων έχουν μειωθεί δραστικά. Ειδικά στο Δημόσιο, 8 στις 10 συντάξεις εκδίδονται αυτόματα σε λιγότερο από δύο μήνες, καθιστώντας πλέον την προσωρινή σύνταξη περιττή.
Τέλος, το πακέτο συμπληρώνεται με τη μείωση του ποσοστού κράτησης υπέρ υγείας και την παροχή ισχυρότερων κινήτρων για την απασχόληση των συνταξιούχων, διαμορφώνοντας ένα συνολικό δίχτυ ασφαλείας για την τρίτη ηλικία.