Σχεδόν δύο δεκαετίες μετά τις κινηματογραφικές αποδράσεις και τις ληστείες που τον κατέστησαν τον πιο διαβόητο καταζητούμενο της χώρας, το όνομα Βασίλης Παλαιοκώστας εξακολουθεί να κινείται στα όρια του μύθου και της πραγματικότητας.
Επικηρυγμένος με το ποσό του 1 εκατ. ευρώ μετά τη σύνδεσή του με τη βόμβα που σκότωσε τον υπασπιστή του Μιχάλη Χρυσοχοΐδη, Γιώργο Βασιλάκη, τον Ιούνιο του 2010, και με τις Αρχές να μην έχουν καταφέρει μέχρι σήμερα να τον εντοπίσουν, ο «αιώνιος φυγάς» παραμένει ανοιχτή υπόθεση για την Ελληνική Αστυνομία.
Την ίδια στιγμή, ο πρόσφατος θάνατος του αδελφού του Νίκου Παλαιοκώστα επαναφέρει στο προσκήνιο το ερώτημα που επί χρόνια στοιχειώνει τις έρευνες: ζει ή όχι ο Βασίλης Παλαιοκώστας και, αν ναι, πού βρίσκεται σήμερα;
Σε αυτό το ερώτημα επιχείρησε να δώσει τη δική του εκτίμηση ο άλλοτε συνεργός του Κώστας Σαμαράς, γνωστός ως «Ελληνας Πεταλούδας», μιλώντας πρόσφατα στο «ΘΕΜΑ UNCUT» του protothema.gr. «Δίνω 70% πιθανότητες να ζει και να κρύβεται, ενδεχομένως, κάπου στο εξωτερικό και 30% να μη βρίσκεται πια στη ζωή», ανέφερε χαρακτηριστικά αποτυπώνοντας τη διχογνωμία που επικρατεί ακόμη και στους ανθρώπους που τον γνώρισαν από κοντά. Ωστόσο, δύο πρώην αξιωματικοί της Αντιτρομοκρατικής που συμμετείχαν ενεργά στις έρευνες για τον εντοπισμό του και μίλησαν στο «ΘEMA» δίνουν διαφορετική διάσταση στην υπόθεση.
Οι μαρτυρίες τους φωτίζουν άγνωστες πτυχές της δράσης του και επιχειρούν να απαντήσουν όχι μόνο στο αν βρίσκεται εν ζωή, αλλά και στο πού θα μπορούσε να κρύβεται όλα αυτά τα χρόνια. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι αφηγήσεις τους για τον τρόπο με τον οποίο ο Παλαιοκώστας κατάφερνε να κινείται διαρκώς κάτω από τα ραντάρ των Αρχών.
Eνα κομμάτι αυτού του παζλ συμπληρώνεται απ’ όσα αποκάλυψε ο συνεργός του Αλκέτ Ριζάι, στους ίδιους τους αστυνομικούς, όταν πήγαν στις Φυλακές Κορυδαλλού μετά τη σύλληψή του για να λάβουν κατάθεση. Ενα αφήγημα που χωρίς να εξωραΐζει την εγκληματική δράση αναδεικνύει τις μεθόδους και τις συνθήκες που επέτρεψαν σε έναν καταζητούμενο να μετατραπεί σε φάντασμα για τις διωκτικές αρχές.
Μέθοδος «επίσημη συνοδεία»
Σύμφωνα με την περιγραφή, οι αξιωματικοί, έχοντας εξαντλήσει τις ερωτήσεις που αφορούσαν τόσο τον ίδιο τον Αλκέτ Ριζάι όσο και τον Παλαιοκώστα, δεν έκρυψαν την απορία τους για το πώς ήταν δυνατόν να διαφεύγει για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα χωρίς να εντοπίζεται. Η απάντηση που έλαβαν, ωστόσο, φαίνεται ότι ανέτρεπε τη συνήθη εικόνα ενός καταζητούμενου που κρύβεται σε δυσπρόσιτες περιοχές ή στο εξωτερικό.
Οπως τους είπε, δεν είχαν χαθεί στα βουνά ούτε είχαν εγκαταλείψει τη χώρα, αλλά κινούνταν για μεγάλο διάστημα εντός του αστικού ιστού, εκμεταλλευόμενοι την αίσθηση κανονικότητας που δημιουργούσαν γύρω τους. «Οχι μόνο δεν κρυβόμασταν, αλλά σας χαιρετούσαμε κιόλας», φέρεται να είπε επακριβώς ο Ριζάι στους αστυνομικούς.
Οι Αρχές είχαν φτάσει στον Ριζάι και στο σπίτι όπου διέμενε στον Μαραθώνα έπειτα από στοχευμένη επιχείρηση παρακολούθησης της συντρόφου του, η οποία είχε μεταβεί στην Αθήνα για να δει τα παιδιά της. Μέσα από αυτή την κίνηση τα στελέχη της Αντιτρομοκρατικής κατάφεραν να εντοπίσουν το καταφύγιο και να φτάσουν τελικά στα ίχνη του.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η περιγραφή του για τον τρόπο μετακίνησής τους. Οπως φέρεται να εξήγησε, χρησιμοποιούσαν μια μέθοδο που δημιουργούσε την εντύπωση επίσημης συνοδείας. Ο Παλαιοκώστας οδηγούσε ένα μαύρο Volkswagen Touareg με φιμέ τζάμια, ενώ ο ίδιος ακολουθούσε με ένα Skoda Octavia που έφερε φάρο.
Η εικόνα παρέπεμπε σε όχημα υψηλού προσώπου που συνοδευόταν από ασφάλεια, με αποτέλεσμα να αποφεύγονται έλεγχοι ακόμη και σε σημεία όπως τα διόδια. Σύμφωνα με την ίδια αφήγηση, η τακτική αυτή τούς επέτρεπε να περνούν απαρατήρητοι, εκμεταλλευόμενοι περισσότερο την ψυχολογία της εικόνας παρά κάποια περίπλοκη υποδομή διαφυγής.
Η Βουλγάρα σύντροφός του
Οι δύο πρώην αξιωματικοί της Αντιτρομοκρατικής που μίλησαν στο «Πρώτο Θέμα» αποφεύγουν τις εύκολες εκτιμήσεις, ωστόσο συγκλίνουν σε ένα βασικό σενάριο για τον Βασίλη Παλαιοκώστα.
Εφόσον βρίσκεται εν ζωή, μια πιθανή εκδοχή είναι να έχει περάσει τα ελληνικά σύνορα εδώ και χρόνια και να έχει εγκατασταθεί σε χώρα του πρώην ανατολικού μπλοκ. Στην κορυφή των εκτιμήσεών τους βρίσκεται η Βουλγαρία, μια χώρα που, όπως επισημαίνουν, δεν είναι άγνωστη για τον ίδιο.
Ο Παλαιοκώστας διατηρούσε στο παρελθόν μακροχρόνια σχέση με μια Βουλγάρα συνομήλική του, την οποία, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, χρησιμοποιούσε επιχειρησιακά, στέλνοντάς τη σε τραπεζικά καταστήματα για να παρατηρεί κινήσεις και να συλλέγει πληροφορίες πριν από ληστείες. Ενα δίκτυο επαφών και γνώσεων που, κατά τους αξιωματικούς, θα μπορούσε να του εξασφαλίσει μια μακροχρόνια «εξαφάνιση».
Δεν αποκλείουν, μάλιστα, το ενδεχόμενο να έχει προχωρήσει και σε αλλοίωση των χαρακτηριστικών του, ακόμη και μέσω πλαστικής επέμβασης, ώστε να καταστεί δυσκολότερος ο εντοπισμός του. Σε κάθε περίπτωση, οι ίδιοι επιμένουν πως, αν πράγματι ζει, δεν θα επέλεγε ποτέ μια ζωή στην αφάνεια χωρίς σχέδιο αλλά μια προσεκτικά δομημένη καθημερινότητα μακριά απ’ όσους τον αναζητούν.
Το άτυπο δίκτυο στα βουνά
Οι αστυνομικοί περιγράφουν μια ιδιότυπη πραγματικότητα όπου ο Βασίλης Παλαιοκώστας φέρεται να κινούνταν με σχετική ευχέρεια. Οπως αναφέρουν, σε αρκετές περιπτώσεις οι κάτοικοι εμφανίζονταν διστακτικοί να δώσουν πληροφορίες, ακόμη και όταν αναγνώριζαν το πρόσωπο στη φωτογραφία. Οι ίδιοι αποδίδουν αυτή τη στάση σε έναν συνδυασμό φόβου, αλλά και πρακτικού οφέλους. «Δεν πρόκειται για ηρωοποίηση, αλλά για μια μέθοδο επιβίωσης», επισημαίνουν.
Σε αυτό το πλαίσιο, η γενναιοδωρία που του αποδόθηκε και του χάρισε το προσωνύμιο «Ρομπέν των Φτωχών» δεν εκλαμβάνεται από τους αστυνομικούς ως ανιδιοτελής πράξη, αλλά ως μέρος αυτής της στρατηγικής: μια μέθοδος εξασφάλισης ανοχής και σιωπής από τους κατοίκους που τον φιλοξενούσαν.
Οι τρεις ιστορίες που ακολουθούν -και καταγράφονται για πρώτη φορά- φωτίζουν με χαρακτηριστικό τρόπο το πώς αυτό το άτυπο δίκτυο χτίστηκε και λειτούργησε στην πράξη υπέρ του Παλαιοκώστα.
Το γαμήλιο δώρο των 20.000 ευρώ
Το καλοκαίρι του 2013 κλιμάκια της Αντιτρομοκρατικής «χτενίζουν» πόρτα-πόρτα τα ορεινά χωριά των Τρικάλων αναζητώντας ίχνη του Βασίλη Παλαιοκώστα: από την περιοχή, άλλωστε, έλκει την καταγωγή του. Σε ένα από τα τελευταία χωριά προς τα βουνά της Καλαμπάκας οι αστυνομικοί χτυπούν την πόρτα μιας ηλικιωμένης γυναίκας κρατώντας στα χέρια τους τη φωτογραφία του καταζητούμενου. Η απάντηση που λαμβάνουν δεν είναι αυτή που περίμεναν.
Η γιαγιά παραδέχεται ότι όχι μόνο τον αναγνωρίζει, αλλά ότι ο ίδιος είχε περάσει από το σπίτι της ζητώντας φιλοξενία για ένα βράδυ. Οπως τους εξιστορεί, ο άνδρας εμφανίστηκε διακριτικά τις βραδινές ώρες, ευγενικός και ήρεμος. Εκείνη δεν αρνήθηκε να τον φιλοξενήσει, αλλά του εξήγησε ότι θα έπρεπε να φύγει νωρίς το πρωί, καθώς είχε να ετοιμάσει τον γάμο της κόρης της. «Μην ανησυχείς, θα έχω φύγει πριν ξυπνήσεις», της απάντησε.
Πράγματι, όταν η ίδια ξύπνησε χαράματα, δεν τον βρήκε στο σπίτι. Αντί γι’ αυτό, εντόπισε έναν φάκελο πάνω στο τραπέζι. Στο εσωτερικό του υπήρχαν 20.000 ευρώ και ένα σημείωμα που έγραφε: «Αυτά είναι για τον γάμο της κόρης σου». Οι αστυνομικοί, σύμφωνα με τη μαρτυρία τους, δεν έκρυψαν την αμηχανία τους.
Ρώτησαν τη γυναίκα αν, σε περίπτωση που τον ξαναδεί, θα μπορούσε να τους ειδοποιήσει. Η απάντησή της ήταν κατηγορηματική: δεν θα το έκανε. Μια στάση που, όπως εκτιμούν, δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό αλλά ενδεχομένως εντάσσεται σε μια ευρύτερη τακτική «εξαγοράς σιωπής» από έναν καταζητούμενο που γνώριζε πώς να κερδίζει χρόνο και κάλυψη.
15.000 ευρώ για νέο Ι.Χ.
Συνεχίζοντας την ίδια επιχείρηση στα χωριά της περιοχής, οι αστυνομικοί φτάνουν σε έναν 68χρονο αγρότη. Του δείχνουν τη φωτογραφία του Παλαιοκώστα κι εκείνος δεν διστάζει να παραδεχτεί ότι τον αναγνωρίζει όχι μόνο από τις αποδράσεις, αλλά και γιατί είχε διαμείνει στο σπίτι του έναν χρόνο νωρίτερα. Η ιστορία που ακολουθεί μοιάζει βγαλμένη από κινηματογραφικό σενάριο, ωστόσο είναι αληθινή και καταγεγραμμένη από τους ίδιους τους αστυνομικούς.
Ο ηλικιωμένος περιγράφει ότι ένα βράδυ ο καταζητούμενος εμφανίστηκε στο σπίτι του και του ζήτησε φιλοξενία. Ο 68χρονος δεν αρνήθηκε. Του έστρωσε να κοιμηθεί και, βλέποντάς τον κουρασμένο, τον κάλεσε στο τραπέζι. «Φαινόταν πεινασμένος», ανέφερε χαρακτηριστικά. Το επόμενο πρωί, όμως, η εικόνα ήταν διαφορετική.
Ο φιλοξενούμενος είχε εξαφανιστεί και μαζί του έλειπε το παλιό ημιφορτηγάκι του αγρότη, ένα κόκκινο Datsun που χρησιμοποιούσε για τις δουλειές του. Ο ηλικιωμένος αντέδρασε έντονα θεωρώντας πως είχε πέσει θύμα κλοπής. Λίγο αργότερα, όμως, εντόπισε ένα σημείωμα στο κομοδίνο. «Θα βρεις το αυτοκίνητό σου στην πλατεία του διπλανού χωριού», έγραφε.
Ακολουθώντας την οδηγία, περπάτησε μέχρι το διπλανό χωριό και πράγματι βρήκε το όχημά του σταθμευμένο χωρίς την παραμικρή ζημιά. Ανοίγοντας το ντουλαπάκι του συνοδηγού, εντόπισε έναν φάκελο με 15.000 ευρώ και ένα ακόμη σημείωμα: «Αυτά είναι για να πάρεις ένα καινούριο αυτοκίνητο». Οταν οι αστυνομικοί τον ρώτησαν αν θα τους ειδοποιούσε σε περίπτωση που τον ξαναδεί, η απάντηση ήταν η ίδια: όχι.
Δύο χωριά πιο κάτω, στο ίδιο ορεινό τόξο των Τρικάλων, οι αστυνομικοί της Αντιτρομοκρατικής συναντούν μια γυναίκα γύρω στα 60, χήρα, που ζει με βαριά τη σκιά ενός σοβαρού προβλήματος υγείας που αντιμετώπιζε τότε η κόρη της.
Το σημείωμα των 50.000 ευρώ
Οταν της δείχνουν τη φωτογραφία του Παλαιοκώστα, η αντίδρασή της είναι άμεση, τον αναγνωρίζει και αρχίζει να περιγράφει αφήνοντάς τους άφωνους. Το σκηνικό θυμίζει τις προηγούμενες περιπτώσεις. Βραδινές ώρες, ένα χτύπημα στην πόρτα, ένας άγνωστος που ζητά διακριτικά φιλοξενία. Η 60χρονη δεν αρνείται. Του στρώνει να κοιμηθεί στον ξενώνα και, βλέποντάς τον εξαντλημένο, του ετοιμάζει και φαγητό.
Στη σύντομη κουβέντα που ακολουθεί η συζήτηση κινείται σε ουδέτερα θέματα. Δεν του αποκαλύπτει τίποτα για το πρόβλημα της κόρης της. Κατά τη διάρκεια της νύχτας, όμως, όλα αλλάζουν. Δέχεται τηλεφώνημα από τον σύζυγο της κόρης της, ο οποίος την ενημερώνει ότι η κατάσταση της υγείας της έχει επιδεινωθεί και απαιτείται άμεση χειρουργική επέμβαση. Το κόστος είναι υψηλό και, όπως του απαντά, τα χρήματα δεν υπάρχουν.
«Πρέπει να πουλήσουμε πρώτα ένα οικόπεδο», του λέει. Η αγωνία δεν την αφήνει να κοιμηθεί. Μόνο τα χαράματα καταφέρνει να κλείσει τα μάτια της. Οταν ξυπνά, αργά το πρωί, ο φιλοξενούμενος έχει ήδη φύγει. Στο κομοδίνο του ξενώνα, όμως, την περιμένει ένας φάκελος. Τον ανοίγει και βρίσκει 50.000 ευρώ κι ένα χειρόγραφο σημείωμα: «Ελπίζω αυτά τα λεφτά να φτάσουν για την εγχείρηση της κόρης σου».
Πηγή: protothema.gr