Άγχος, κατάθλιψη, η πίεση στη δουλειά και τα ακανόνιστα ωράρια, η υπερβολική χρήση οθονών ή καφεινής είναι ορισμένοι από τους λόγους που μπορεί να μας στερήσουν έναν καλό ύπνο. Οι διαταραχές ύπνου είναι άλλωστε συχνές όμως κάποιες μπορεί να είναι αρκετά τρομακτικές.
Μία από τις πιο τρομακτικές μορφές διαταραχής είναι η υπνική παράλυση. «Περίπου το 10% του γενικού πληθυσμού το βιώνει», αναφέρει στο USA Today ο δρ Τσαντ Ρούοφ, διευθυντής του Κέντρου Ιατρικής Ύπνου της Mayo Clinic, σημειώνοντας πάντως ότι τα ποσοστά διαφέρουν ανάλογα με τις μελέτες.
Τι είναι η υπνική παράλυση
Η υπνική παράλυση είναι ένα σύντομο αλλά συχνά τρομακτικό επεισόδιο κατά το οποίο το άτομο δεν μπορεί να κινηθεί ή να μιλήσει τη στιγμή που αποκοιμιέται ή ξυπνά. Παρότι παραμένει σε κατάσταση συνείδησης, αισθάνεται «παγιδευμένο» στο σώμα του.
Συχνά συμπτώματα περιλαμβάνουν αίσθηση πίεσης στο στήθος, δυσκολία στην αναπνοή, αλλά και την ψευδαίσθηση παρουσίας άλλου ατόμου στο δωμάτιο, όπως εξηγούν ειδικοί της Cleveland Clinic. Πολλοί ασθενείς αναφέρουν επίσης έντονες παραισθήσεις και έντονο φόβο ή πανικό.
Η διάρκεια του επεισοδίου μπορεί να διαρκεί λίγα δευτερόλεπτα, ωστόσο υποκειμενικά μοιάζει πολύ μεγαλύτερη λόγω της αλλοιωμένης αντίληψης του χρόνου.
Γιατί συμβαίνει
Όπως εξηγούν οι ειδικοί, η υπνική παράλυση σχετίζεται με τον ύπνο REM, τη φάση των ονείρων, κατά την οποία το σώμα είναι φυσιολογικά «ακινητοποιημένο». Το πρόβλημα εμφανίζεται όταν αυτή η κατάσταση «παραλύσεως» συνεχίζεται ενώ έχουμε ξυπνήσει.
Παράγοντες που αυξάνουν την πιθανότητα εμφάνισης είναι το άγχος, οι αγχώδεις διαταραχές, η έλλειψη ύπνου, το ακανόνιστο πρόγραμμα, καθώς και η ύπτια στάση ύπνου. Επίσης, έχει συσχετιστεί με διαταραχές όπως η υπνική άπνοια και η ναρκοληψία, ενώ εξετάζονται πιθανές συνδέσεις με τραυματικές εμπειρίες και γενετική προδιάθεση.
Αντιμετώπιση και θεραπεία
Υπάρχει όμως αντιμετώπιση; Οι γιατροί λένε ναι. Το σταθερό πρόγραμμα ύπνου, η επαρκής ξεκούραση, η αποφυγή ύπνου ανάσκελα και η μείωση του στρες είναι μερικά πράγματα που βοηθούν.
Σε πιο σοβαρές περιπτώσεις, οι γιατροί μπορεί να χορηγήσουν φαρμακευτική αγωγή που επηρεάζει τον ύπνο REM, όπως αντικαταθλιπτικά.
Οι ειδικοί τονίζουν επίσης ότι κατά τη διάρκεια ενός επεισοδίου βοηθά η ψυχραιμία, η εστίαση στην αναπνοή και οι μικρές κινήσεις, όπως το κούνημα των δαχτύλων, ώστε να επανέλθει σταδιακά ο έλεγχος του σώματος.