Την αλλαγή του τρόπου με τον οποίο αποδίδονται οι προσαυξήσεις στις συντάξεις των εργαζόμενων συνταξιούχων εξετάζει το Υπουργείο Εργασίας σε συνεργασία με τη διοίκηση του e-ΕΦΚΑ. Σύμφωνα με το υπό εξέταση σενάριο, οι αυξήσεις που προκύπτουν από την απασχόληση μετά τη συνταξιοδότηση θα ενσωματώνονται στη σύνταξη ανά πενταετία εργασίας και όχι μόνο μετά την οριστική διακοπή της απασχόλησης, όπως ισχύει μέχρι σήμερα.
Η συζήτηση για τη συγκεκριμένη παρέμβαση εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο αλλαγών που επιχειρεί να επιταχύνει την ανταπόδοση των εισφορών που καταβάλλουν οι συνταξιούχοι οι οποίοι παραμένουν ενεργοί στην αγορά εργασίας. Παράλληλα, στόχος είναι να περιοριστεί ο μεγάλος όγκος εκκρεμών αιτήσεων επανυπολογισμού που δημιουργείται όταν πολλοί ασφαλισμένοι σταματούν ταυτόχρονα να εργάζονται και ζητούν την αναπροσαρμογή της σύνταξής τους.
Σήμερα, οι εργαζόμενοι συνταξιούχοι καταβάλλουν κανονικά ασφαλιστικές εισφορές για την απασχόλησή τους, είτε πρόκειται για μισθωτή εργασία είτε για αυτοαπασχόληση. Ωστόσο, η προσαύξηση που προκύπτει από αυτές τις εισφορές αποδίδεται στη σύνταξη μόνο όταν διακοπεί πλήρως η επαγγελματική δραστηριότητα. Αυτό σημαίνει ότι πολλοί συνταξιούχοι μπορεί να εργαστούν για αρκετά χρόνια χωρίς να δουν άμεσα το οικονομικό όφελος των εισφορών που έχουν καταβάλει.
Με την προτεινόμενη αλλαγή, ο επανυπολογισμός της σύνταξης θα γίνεται σε τακτά χρονικά διαστήματα, συγκεκριμένα ανά πέντε έτη εργασίας. Έτσι, η προσαύξηση θα αποδίδεται σταδιακά, ενώ ο συνταξιούχος θα συνεχίζει να εργάζεται, ενισχύοντας το συνολικό του εισόδημα. Η ρύθμιση εκτιμάται ότι θα δημιουργήσει ισχυρότερο κίνητρο παραμονής στην αγορά εργασίας για πολλούς συνταξιούχους, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία αρκετοί κλάδοι αντιμετωπίζουν ελλείψεις προσωπικού.
Η αλλαγή αφορά περίπου 255.000 εργαζόμενους συνταξιούχους που έχουν δηλώσει κανονικά την απασχόλησή τους μέσω της ειδικής πλατφόρμας του e-ΕΦΚΑ. Μεταξύ αυτών, σχεδόν οι μισοί δραστηριοποιούνται στον αγροτικό τομέα. Συγκεκριμένα, περίπου 122.000 απασχολούνται ως αγρότες, ενώ 67.548 εργάζονται ως μισθωτοί και 59.262 ως ελεύθεροι επαγγελματίες ή αυτοαπασχολούμενοι. Μικρότερος αριθμός αφορά ειδικές κατηγορίες εργαζομένων, όπως μισθωτούς μηχανικούς, έμμισθους δικηγόρους ή εργαζόμενους που αμείβονται με εργόσημο ή παραστατικό δαπάνης.
Εργαζόμενοι συνταξιούχοι
Για τους συνταξιούχους που συνεχίζουν να εργάζονται προβλέπεται επίσης ειδικός πόρος υπέρ του e-ΕΦΚΑ. Για όσους έχουν μισθωτή εργασία επιβάλλεται εισφορά 10% επί των μηνιαίων αποδοχών τους, ενώ για τους ελεύθερους επαγγελματίες ο πόρος ανέρχεται στο 50% της εισφοράς του κλάδου σύνταξης, ανάλογα με την ασφαλιστική κατηγορία στην οποία ανήκουν. Παράλληλα, καταβάλλονται κανονικά και οι ασφαλιστικές εισφορές που αντιστοιχούν στο είδος της απασχόλησης.
Η προσαύξηση της σύνταξης υπολογίζεται με βάση συγκεκριμένο ποσοστό αναπλήρωσης για κάθε έτος εργασίας μετά τη συνταξιοδότηση. Συγκεκριμένα, το ποσοστό ανέρχεται σε 0,77% επί των αποδοχών που έλαβε ο συνταξιούχος κατά τη διάρκεια της εργασίας του. Για παράδειγμα, ένας συνταξιούχος που εργάστηκε επτά χρόνια μετά την αποχώρησή του δικαιούται συνολική προσαύξηση 5,39% στη σύνταξη.
Ο τρόπος υπολογισμού διαφέρει ανάλογα με το πότε ξεκίνησε η απασχόληση. Για όσους είχαν ήδη συνταξιοδοτηθεί πριν από τις 12 Μαΐου 2016, ο χρόνος εργασίας υπολογίζεται με βάση τις παλαιότερες ασφαλιστικές διατάξεις. Αντίθετα, για όσους εργάστηκαν μετά τις 13 Μαΐου 2016, η προσαύξηση υπολογίζεται σύμφωνα με τις διατάξεις του νόμου 4387/2016, με βάση τις εισφορές που καταβλήθηκαν μετά τη συνταξιοδότηση.
Σε περιπτώσεις όπου ένας συνταξιούχος είχε εργαστεί πριν το 2016, διέκοψε και στη συνέχεια επανήλθε στην αγορά εργασίας, εφαρμόζεται μεικτός τρόπος υπολογισμού. Δηλαδή, το διάστημα απασχόλησης πριν το 2016 υπολογίζεται με τις παλαιότερες διατάξεις, ενώ το διάστημα μετά το 2016 με τους νέους συντελεστές.
Η πιθανή εφαρμογή επανυπολογισμού ανά πενταετία εκτιμάται ότι θα συμβάλει τόσο στην ταχύτερη ανταπόδοση των εισφορών όσο και στην αποσυμφόρηση των υπηρεσιών του e-ΕΦΚΑ. Παράλληλα, αναμένεται να ενισχύσει το εισόδημα των συνταξιούχων που συνεχίζουν να εργάζονται, δίνοντάς τους τη δυνατότητα να βλέπουν πιο άμεσα το αποτέλεσμα της ασφαλιστικής τους συμμετοχής.